• Doğa sporları yaparak elde edilen faydalar göz önünde tutularak bu spor dallarına her yaş gurubundan katılımı sağlamak için çalışmalar yapılmalıdır. Yerel yönetimler dağcılık ve doğa yürüyüşü yapan bireylerin yaş ortalamasının kaya tırmanıcılarına göre daha yüksek olduğu öngörüsüyle bu etkinlikleri en az risk içerecek şekilde daha genç bir gruba yönelik düzenlemelidir. İlköğretim döneminden itibaren tanıtılmalı ve/veya müfredatlarında yer alması sağlanmalıdır.
• Sivil Toplum Örgütleri, Belediyeler ve Üniversiteler genelde açık alan rekreasyonunu özelde kaya tırmanışı, dağcılık ve doğa yürüyüşü özendirme amaçlı çalışmalar yapmalı, başlangıç seviyesinde, zorluk ve risk içermeyen etkinlikler düzenlemelidirler.
• Engelliler ve yaşlılara yönelik bakım merkezleri ve gençlik merkezleri kaya tırmanışı, dağcılık ve doğa yürüyüşlerinin zorluk ve risk içermeyen hafif etkinliklerini düzenlemelidirler. Bu etkinlikler yerel yönetimler, üniversite ve/veya yerel doğa sporları kulüp ve dernekleri ile de işbirliği içinde gerçekleştirilebilir.
• Kadınların bu spor dallarına katılımının erkeklere göre daha az olduğu gerçeğinden hareketle kadınlar özellikle desteklenmeli ve katılımlarını arttırmak için çalışmalar yapılmalıdır.
• Katılımcıların çoğunlukla bekâr olmalarından dolayı evli çiftlerin birlikte katılabileceği organizasyonlar düzenlenmelidir.
• Çalışan bireylerin serbest zamanlarını bu etkinliklerle değerlendirebilmeleri için kurum ve kuruluşlar bu tür organizasyonlar düzenleyerek çalışanlarının etkinliklerine katılımını kurumsal olarak özendirmeli ve/veya desteklenmelidir.
• Katılımcılar düşük bir bütçeyle etkinliklerini gerçekleştirmeye çalışmaktadırlar bu nedenle etkinlikler için bazı gereksinimler dernekler/kulüpler tarafından karşılanmalıdır.
• Doğa sporlarından doğa yürüyüşü, dağcılık ve kaya tırmanışı yapan bireylerden alanlarında başarılı olan bireyler ekonomik açıdan (malzeme desteği gibi) desteklenmelidir. Doğa yürüyüşü yapan bireyler dernekler/kulüpler tarafından her dönem değişmek üzere masrafları karşılanarak değişik yerlerde etkinlik katılımı için desteklenmelidir. Dağcılar için dernekler/kulüpler başarılı olanlarla zorlu etkinliklerin masraflarını karşılayarak katılımı özendirmelidir.
• Ülkemizin ekonomik şartları ve bu spor dallarında kullanılan donanımın çok pahalı olması göz önünde tutularak yeterli ekonomik güce sahip olmayan bireyler dernekler/kulüpler ve ilgili federasyon aracılığıyla desteklenmelidir.
• Doğa sporları en basitinden en zor olanına kadar değişik düzeylerde risk içerdiği için bireyler mutlaka bireysel riskler ve doğa konusunda eğitilmelidirler. Bunun yanında kulüp ve derneklerde rehberlik yapan kişiler ilgili federasyonlar aracılığıyla onanmış “rehberlik yeterlilik belgeleri” ile rehberlik yapabilmeleri sağlanmalıdır.
• Katılımcıların etkinliklere katılımında süreklilik sağlanmalıdır.
• Doğa sporları doğanın kontrol edilememesi nedeniyle daima risk içerirler. Bu nedenle en kolay olduğu düşünülen etkinlikler için bile mutlaka acil durum planlaması yapılmalı ve katılımcıların hepsi bilgilendirilmelidir.
• Yerel yönetimler bu spor dalları ile uğraşan bireylerin serbest zaman değerlendirme seçimlerinin olumlu yönde olmasını örnek göstererek etkinlikler düzenlemeli ve gençleri etkileyip katılımlarını sağlamalıdır.
• Bütün doğa sporları branşlarında bu sporları yapma nedenleri özellikle sıkıntı ve stres atmak, ilgi alanı olması, doğayla bütünleşme, yeni beceriler edinme ve onları kullanma olduğu için bu bireylerin olumlu etkilendiği göz önünde bulundurularak sağlıklı toplum için bireylerin katılımları desteklenmelidir. Bu nedenle diğer bireylerin de katılımı özendirilmelidir.
• Kaya tırmanıcılarının bu sporu yapma nedenlerine göre kadınların yeni bir çevreye girme konusunda erkeklere göre daha istekli olduğu görülmektedir. Bu nedenle kaya tırmanışına kadınların katılımı desteklenmelidir.
• Kaya tırmanıcılarının bu sporu yapma nedenlerine göre yeni beceriler edinme ve onları kullanmada bekârlar çok daha isteklidirler. Bu nedenle evli bireylerin de eşleriyle birlikte katılımını desteklemek için onlara yönelik kaya tırmanışı etkinlikleri düzenlenmelidir.
• Dağcıların bu sporu yapma nedenlerine göre bekârların katılımının daha fazla olduğu görülmektedir. Olumlu katkıları göz önünde bulundurularak evlilerin de katılabileceği dağcılık etkinlikleri düzenlenmelidir.
• Doğa yürüyüşçülerinin bu sporu yapma nedenlerine göre bekârların yalnızlık hissiyle bu etkinlikler katıldıkları görülmektedir. Bu nedenle bekârların yalnızlık hissinden kurtulmasını sağlamak için katılım sıklığı arttırılmalıdır. Evlilerin de katılabileceği doğa yürüyüşleri organize edilmeli ve katılımları desteklenmelidir.

Doğa yürüyüşlerinde liderlik yapan bireylerin duygu ve davranışları öz-liderlikleri üzerinde etkilidir ve bu aktiviteyi birlikte yaptıkları kişilerin motivasyonunu da etkileyebilmektedir.
Ayrıca liderlerin bu aktivitelerde duygularını yönetebilmesinde ve sosyal ilişkiler kurmasında duygusal zekâ önemli bir rol oynamaktadır (Prati vd. 2003; D’Intino vd. 2007). Bu güncel çalışmada da duygusal zekâ ile öz-liderlik arasında pozitif yönde ilişki olduğu tespit edilmiştir. Doğa yürüyüşlerinde liderlik yapan bireylerin öz-liderliğin davranış odaklı stratejilerini örneğin; işlerini dikkatli yapmak, işlerini iyi yapmak için özen göstermek ve öz değerlendirme yapabilmek gibi davranışlarda duygusal zekâlarının etkili olduğu ortaya çıkmıştır. Vann, Sparks ve Baker (2017) da duygusal zekânın liderlerin hedef belirleme ve kendini gözlemleme gibi davranış odaklı stratejileri ortaya çıkarmada yardımcı olduğunu belirtmektedir. Gartner ve Stough (2002) duygusal zekâsı yüksek liderlerin grup üyelerinin performanslarını daha fazla arttırdıklarına ulaşmıştır. Bu güncel çalışma ayrıca alanyazından farklı olarak rekreatif aktivitelerde liderlik yapan bireylerin duygusal zekâlarının öz-liderlikleri üzerinde etkili olduğunu da ortaya koymuştur.
Doğa yürüyüşü aktivitelerinde sosyal ve motive olan ve aktivite grubundaki diğer kişileri de motive etme konusunda sıkıntı yaşamayan liderlerin aynı zamanda aktivite grubuna daha dikkatli liderlik yaptıkları sonucuna ulaşılmıştır. Benzer şekilde Batool (2013), liderlerin akranlarına göre daha iyi performans göstermelerini sağlayan duygusal zekânın teknik becerilerine daha fazla hâkim olduklarını belirtmektedir. Maamari ve Majdalani (2017) duygusal zekânın ayrıca liderlik tarzını da etkileyebileceği sonucuna ulaşmıştır. Bu güncel çalışmada ise doğa yürüyüşlerinde güvenliğin ön planda olmasından dolayı doğa yürüyüşü liderlerinin liderlik tarzlarında güvenlik ön plandadır. Bu nedenle doğa yürüyüşü aktivitelerinde liderlerin güvenlik endişeleri yeni yaklaşımları denemek yerine bilindik yolları ve yöntemleri denemelerine neden olmaktadır. Bununla birlikte duygusal zekâ doğa yürüyüşü liderlerinin aktiviteyi birlikte yaptıkları kişilere karşı daha duyarlı davranmasına olanak tanımaktadır. Aktivite sırasında ortaya çıkabilecek bir soruna karşı duygusal zekâsı yüksek liderler soğukkanlılıkla sorunu çözme ve etkili iletişim kurma yeteneklerine de sahiptir. Benzer şekilde Hayashi ve Ewert (2006) duygusal zekânın, içsel ve kişilerarası özellikte olduğunu ve alan dışı aktivitelerde liderlik ile pozitif yönde ilişkili olduğunu ortaya çıkarmıştır.
Doğa yürüyüşlerinde liderlik yapan bireyler hayatlarından memnun, kişisel donanımları güçlü ve stres ile baş edebilir durumdadır. Ayrıca liderler, insanların duygularını etkileyebilme yeteneğine sahip, yüksek motivasyonlu ve çevresine uyum sağlayan bireylerdir. Bu özelliklerinden dolayı liderler, duygusal zekâları yüksek bireylerdir ve bu özellikler onların öz-liderlikleri üzerinde de olumlu etkiler sağlamaktadır. Diğer taraftan duygusal zekâ ölçeğinin bir boyutu olan öz-kontrol, doğa yürüyüşlerinde liderlik yapan bireylerin öz-liderliklerini ters yönde etkilemektedir. Bunun anlamı liderler, aktivite sırasında duygularını düzenlemekte, duygularını kolaylıkla göstermekte ve verdikleri kararlarda kendilerine güvenmektedir. Bu nedenle yüksek bir duygusal zekâya sahip olmanın doğa yürüyüşlerinde liderlik yapan bireylerin liderlik özelliklerini daha iyi gösterebildikleri sonucuna ulaşılmıştır. Daha yüksek bir duygusal zekâya sahip doğa yürüyüşü lideri, aktivite sırasında olumlu duygu ve düşünce sergileme eğilimindedir. Çalışma bu açıdan D’Intino ve arkadaşları (2007) ve Maamari ve Majdalani (2017) çalışmalarıyla benzerlikler taşımaktadır.
Kaynak: Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi, Cilt 33, Sayı 1, Bahar: 42 - 55, 2022